A basic khaman dhokla recipe involves mixing gram flour (besan) with water, spices, and a leavening agent like fruit salt (Eno) to form a batter. This batter is then steamed until it is soft and spongy. Finally, a tempering of mustard seeds, curry leaves, and green chilies is poured over the steamed dhokla squares to add a final burst of flavor.
Food Recipe Intro
ખમણ ઢોકળા એ ગુજરાત ની ખૂબ લોકપ્રિય અને સ્વાદિષ્ટ વાનગી છે, જે નરમ, ફુલેલા અને સ્વાદ માટે જાણીતા છે. ચણાનો લોટમાંથી બનાવેલો આ નાસ્તો ન માત્ર હળવો હોય છે પણ પાચનશક્તિ માટે પણ સારો માનવામાં આવે છે. ખટાશ માટે લીંબુના ફૂલ અથવા દહીં વપરાતા હોવાથી તેમાં હલકી ખટાસ નો સ્વાદ આવે છે. ઉપરથી મીઠો વઘાર અને લીલા કોથમિર તથા કોપરાથી સજાવટ કરવાથી તેનું સ્વાદ અને દેખાવ બંને મજેદાર બને છે. તે ટિફિન, નાસ્તો કે મહેમાનગતી ઓમાં પણ સર્વ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. ઝડપથી બનતી આ વાનગી અચાનક કોઈ મહેમાન આવી ગયા હોય તો ઝડપથી તૈયાર થઈ જાય છે. બાળકોથી લઈ ને વડીલો સુધી બધા ને ભાવતી આ વાનગીના ઘણા ફાયદા અને ઘણી વિશેષતાઓ છે.
ખમણ ઢોકળાના ફાયદા:
(1) પાચન માટે ઉત્તમ – ખમણ ઢોકળા હળવો અને ગરમ પાણી થી બનેલા હોવા થી પાચન સિસ્ટમ માટે હાનિકારક નથી.
(2)પ્રોટીન થી ભરપૂર – ચણા ના લોટ થી બનતું હોવા થી તેમાં પ્રોટીન નું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે શરીર માટે લાભદાયી છે.
(3)તેલ ઓછું વપરાતું – શાકભાજી નહીં હોવા ને કારણે તેમાં ઓઇલ ઓછું હોય છે, જેથી તે હેલ્ધી નાસ્તો છે.
ખમણ ઢોકળાની વિશેષતાઓ:
(1) જલદી અને સરળતા થી બનતી વાનગી
(2)સ્નેક્સ તરીકે પણ અને ટિફિન માટે પણ પરફેક્ટ પસંદગી
(3)શાકાહારી લોકો માટે ઉત્તમ વાનગી
(4)આકર્ષક દેખાવ અને વિવિધ ચટણી ઓ સાથે સરળતા થી સર્વ થઈ શકે છે
(1) સૌપ્રથમ એક મિક્સર જારમાં દોઢ કપ ઝીણો ચણાનો લોટ, 2 ટેબલસ્પૂન ખાંડ, 3 ટેબલસ્પૂન તેલ ,અડધી ચમચી હિંગ ,અડધી ચમચી હળદર, એક ટીસ્પૂન લીંબુના ફૂલ, અને એક કપ પાણી ઉમેરી સ્મૂથ બેટર તૈયાર કરો.( બહુ પતલુ બેટર રાખવાનુ નથી). આ પ્રોસેસ મિક્સરની જગ્યાએ તમે હાથની મદદથી પણ કરી શકો છો પણ તેમાં થોડું ટાઈમ લાગે છે મિક્સર માં જલ્દી થઈ જાય છે.
(2) ત્યારબાદ એક ઢોકળીયામાં પાણી ગરમ કરવા મૂકો અને તેના પર તેલ લગાવેલી થાળી મૂકીને ગરમ કરો.
(3) હવે જે બેટર તૈયાર કરેલ છે તેમાં દોઢ ચમચી મીઠું ,(સ્વાદ મુજબ )અડધી ચમચી ખાવાના સોડા ,(બેકિંગ સોડા )અને એક ચમચી ઈનો,( લેમન ફ્લેવરનું આખું પડીકી ) ઉમેરી તેને એક મિનિટ મિક્સરમાં ફેરવી દો. બેટર ફૂલીને તૈયાર થઈ જશે.
(4) જે થાળી ગરમ કરવા મૂકી છે તેમાં આ તૈયાર કરેલું બેટર ઉમેરી ને ફૂલ ગેસ પર 10 થી 12 મિનિટ થવા દો અને થાળીને
બહાર કાઢી બે થી ત્રણ મિનિટ ઠંડી થવા દો પછી ઉપરથી વઘાર કરવો.
**જ્યારે ખમણ ચડતા હોય ત્યારે વઘાર તૈયાર કરીને મૂકી દેવો.
(5) વઘાર કરવા માટે:- એક વાસણમાં બે ટેબલસ્પૂન તેલ લઈ તેમાં રાઈ ,લીલા મરચા અને મીઠા લીમડા ના પાન ઉમેરો .મરચા સંતળાઈ જાય એટલે અડધો કપ પાણી ઉમેરો પછી તેમાં એક ટેબલસ્પૂન ખાંડ અને ચપટી મીઠું ઉમેરી વઘાર તૈયાર કરો.
(6) તૈયાર કરેલા ખમણને છરીની મદદ થી કાપા કરી લેવા અને ઉપરથી વઘાર ઉમેરી દેવો સર્વ કરવા તૈયાર છે ખમણ.
(7) ખમણ પીરસવા માટે એક પ્લેટમાં ખમણ ગોઠવી દો અને ઉપરથી કોથમીર અને સેવ નાખી ગાર્નિશ કરો.
ચટણી બનાવવાની સામગ્રી:-
(1) એક કપ કોથમીર (ડારખા સાથે લેવી)
(2) એક લીલું મરચું
(3) એક નાનો આદુનો ટુકડો
(4) અડધા લીંબુનો રસ
(5) અડધી ચમચી મીઠું
(6) એક ચમચી ખાંડ
(7) એક ટેબલસ્પૂન સિંગદાણા
(8) જરૂર મુજબ પાણી
કોથમીર ની ચટણી ની રીત:-
સૌપ્રથમ એક મિક્સર જારમાં એક કપ કોથમીર ડાળખા સાથે લઈ તેમાં એક લીલું મરચું ,એક નાનો આદુનો ટુકડો ,અડધા લીંબુનો રસ, અડધી ચમચી મીઠું, એક ચમચી ખાંડ, 1 ટેબલ સ્પૂન સીંગદાણા અને જરૂર મુજબ પાણી ઉમેરી ને સ્મૂથ ચટણી તૈયાર કરો.
📋 FAQ (વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો)ઢોકળો ફૂલેલો અને નરમ કેવી રીતે બને?
બેટરમાં ખાંડ, લીંબુનો રસ અને ઈનો યોગ્ય પ્રમાણમાં ઉમેરો. ઈનો ઉમેર્યા પછી તરત જ બાફવા મૂકો zodat ગેસ ના ગુમાય.
ઢોકળો બાફ્યા પછી સૂકો લાગે તો શું કરવું?
ઢોકળો તૈયાર થયા બાદ તરત જ ગરમ તડકો સાથે મીઠું પાણી છાંટી દો. આથી તે નરમ અને સોફ્ટ રહી જશે.
ઢોકળા માટે કઈ રીતે સરસ તડકો બનાવવો?
તેલ ગરમ કરો, તેમાં રાઈ, લીલા મરચાં અને કરી પત્તા ઉમેરો. પછી પાણી અને ખાંડ ઉમેરી આ તડકો ઢોકળા પર છાંટી દો.
Nutritional Info (per 100g approx.)
Calories: 160 kcal
Protein: 6g
Fat: 5g
Carbohydrates: 22g
Fiber: 3g
What Our Readers Say
Bhavna P. – “The dhokla came out perfectly soft and spongy. Loved the lemony flavor!”
Rajesh M. – “This recipe was simple and turned out just like Gujarati farsan shops.”
Meenal D. – “The tempering made it extra flavorful. Everyone at home loved it!”
What Our Readers Say
Bhavna P. – “The dhokla came out perfectly soft and spongy. Loved the lemony flavor!”
Rajesh M. – “This recipe was simple and turned out just like Gujarati farsan shops.”
Meenal D. – “The tempering made it extra flavorful. Everyone at home loved it!”